Wyjaśnienie:
Zakres kompetencji samorządów terytorialnych należy stopniowo poszerzać.
W skład samorządu terytorialnego wchodzą: samorząd gminny, samorząd powiatowy i samorząd województwa. Realizacja tego postulatu dałaby możliwość przejęcia przez jednostki samorządu terytorialnego części kompetencji i zadań wykonywanych obecnie na poziomie centralnym przez rząd lub przez podlegających rządowi wojewodów. Jego zwolennicy zwracają uwagę, że przeniesienie kompetencji w kierunku samorządów pozwoliłoby podejmować je bliżej obywateli i tym samym mogłoby zapewnić ich większą trafność, adekwatność do lokalnych potrzeb i wrażliwości mieszkańców. Koncentrowanie kompetencji na poziomie centralnym sprzyja natomiast spójności polityk na poziomie całego kraju i ułatwia realizację ogólnokrajowych reform.
Obecnie do najważniejszych zadań samorządu gminnego należy: gospodarka nieruchomościami; ochrona środowiska i przyrody; budownictwo mieszkaniowe; edukacja publiczna; sprawowanie nadzoru nad gminnymi ulicami, drogami, mostami, cmentarzami; organizowanie pomocy społecznej.
Do zadań samorządu powiatowego należy: nadzór nad powiatowymi obiektami użyteczności publicznej, drogami powiatowymi, rolnictwem, leśnictwem; zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej i zapobieganie innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.
Do podstawowych zadań samorządu województwa należy: zapewnienie funkcjonowania edukacji publicznej (w tym szkolnictwa wyższego), transportu zbiorowego i dróg publicznych; przeciwdziałanie bezrobociu i aktywizacja lokalnego rynku pracy.
Argumenty za i przeciw:
Zakres kompetencji samorządów terytorialnych należy stopniowo poszerzać.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Siedziby części urzędów centralnych należy przenieść poza Warszawę, do innych miast w całym kraju.
W Polsce jest ponad 100 urzędów centralnych, które podlegają rządowi, premierowi lub ministrom. Tylko 14 z nich ma swoje siedziby poza Warszawą. Propozycja przeniesienia siedziby części urzędów centralnych do innych miast ma sprzyjać bardziej zrównoważonemu rozwojowi kraju – stanowić przeciwwagę dla postępującej koncentracji aktywności w stolicy i ożywiać mniejsze ośrodki miejskie, które w wyniku reformy samorządowej utraciły status miast wojewódzkich.
Wśród urzędów, które wg raportu Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii można byłoby przenieść są m.in.: Urząd Regulacji Energetyki, Centrum Projektów Polska Cyfrowa, Centralna Komisja Akredytacyjna, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Centrum Unijnych Projektów Transportowych, Polski Instytut Sztuki Filmowej, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy też Agencja Mienia Wojskowego.
Zwolennicy tego rozwiązania zwracają uwagę, że przeniesienie urzędów centralnych do innych miast pozwoli utworzyć w nich nowe miejsca pracy i zatrzymać w nich młodych ludzi, co zwiększy konkurencyjność mniejszych ośrodków. Przeciwnicy tego rozwiązania twierdzą natomiast, że nie wpłynie ono realnie na poprawę sytuacji małych ośrodków i ma tylko znaczenie symboliczne i polityczne.
Argumenty za i przeciw:
Siedziby części urzędów centralnych należy przenieść poza Warszawę, do innych miast w całym kraju.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Należy wzmocnić niezależność władzy sądowniczej od parlamentu i rządu.
Zasada trójpodziału władzy oznacza, że władze: ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza są sobie równe. Dla prawidłowego funkcjonowania demokracji konieczne jest ich rozdzielenie i powierzenie sprawowania władz niezależnym od siebie organom, przy jednoczesnym założeniu, że władze będą się nawzajem kontrolować i równoważyć (tak, aby żadna z nich nie mogła podporządkować sobie innych).
W Polsce władza sądownicza sprawowana jest przez sądy i trybunały. Zgodnie z zasadą kontroli i równowagi władza sądownicza pozostaje w relacji do innych władz – np. ocenia, czy działania podejmowane przez przedstawicieli władzy sądowniczej i wykonawczej są zgodne z prawem, ale to parlament przyjmuje ustawy dotyczące sądownictwa.
Zwolennicy wzmocnienia niezależności władzy sądowniczej uważają, że w ostatnich latach rząd i parlament podejmują próby podporządkowania jej politykom i łamią Konstytucję RP. Przeciwnicy tego postulatu uważają zaś, że podejmowane działania przywracają równowagę trzech władz i kończą okres specjalnego traktowania władzy sądowniczej.
Argumenty za i przeciw:
Należy wzmocnić niezależność władzy sądowniczej od parlamentu i rządu.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Wiek emerytalny powinien zostać podwyższony.
Na mocy reformy emerytalnej od 2013 roku rozpoczęto stopniowe zrównywanie wieku przechodzenia na emeryturę przez kobiety i mężczyzn oraz jego podwyższanie do 67 lat. W 2017 roku wprowadzono jednak kolejną reformę emerytalną, której celem było ponowne obniżenie wieku emerytalnego. Obecnie obowiązujący wiek emerytalny dla kobiet to 60 lat, a dla mężczyzn 65.
Podwyższenie wieku emerytalnego jest uzasadniane rosnącą dysproporcją między liczbą Polek i Polaków w wieku produkcyjnym i emerytalnym, która może w przyszłości prowadzić do obniżenia emerytur i znacznego obciążenia budżetu państwa. Dłuższa praca ma pozwolić na zgromadzenie przyszłym emerytom większego kapitału emerytalnego.
Przeciwnicy podniesienia wieku emerytalnego wskazują, że osoby starsze należy zachęcać do dłuższej aktywności zawodowej, ale nie można jej wymagać m.in. z uwagi na wysokie bezrobocie wśród osób starszych oraz konieczność uszanowania decyzji tych, którzy chcą przejść na emeryturę wcześniej.
Argumenty za i przeciw:
Wiek emerytalny powinien zostać podwyższony.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Kwota wolna od podatku dochodowego powinna zostać znacząco podniesiona.
Kwota wolna od podatku to część dochodu, od którego obywatel nie odprowadza na rzecz państwa podatku dochodowego (PIT). Obecnie kwota wolna od podatku wynosi w Polsce do 8 tys. zł (dla najmniej zarabiających). W debacie publicznej często pojawia się postulat jej znaczącego podniesienia.
Zwolennicy tego rozwiązania podkreślają, że obecna kwota jest niższa niż koszty zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych i żywnościowych niezbędnych do potrzymania funkcji życiowych i zachowania sprawności psychofizycznej człowieka. Uderza to w najbiedniejszych Polaków żyjących w ubóstwie bądź zagrożonych ubóstwem, którzy mimo swojej trudnej sytuacji muszą płacić podatek dochodowy.
Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty tego rozwiązania dla budżetu państwa, które nie zostałyby zrekompensowane w całości przez wzrost konsumpcji spowodowany zwiększeniem kwoty wolnej od podatku. Wskazują również na to, że kwota wolna od podatku dotyczy wszystkich, również najbogatszych Polek i Polaków, i nie może być traktowana jako efektywne narzędzie walki z ubóstwem. Według części ekspertów skuteczniejszy w tym zakresie może być np. system ulg podatkowych dla osób uboższych.
Argumenty za i przeciw:
Kwota wolna od podatku dochodowego powinna zostać znacząco podniesiona.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Pacjent w publicznej placówce systemu opieki zdrowotnej powinien mieć możliwość dopłacenia do wyższego standardu świadczeń medycznych (np. protezy z lepszego materiału).
Obywatele objęci ubezpieczeniem zdrowotnym mogą bezpłatnie korzystać ze świadczeń medycznych wyszczególnionych przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) w koszyku świadczeń gwarantowanych. Pakiet ten nie obejmuje jednak wykorzystania wielu nowoczesnych technologii medycznych, a NFZ nie przewiduje możliwości wniesienia przez pacjenta dopłaty za ponadstandardowe świadczenia (np. za droższe soczewki lepszej jakości niż te refundowane przez NFZ w ramach operacji zaćmy).
Przeciwnicy dopłat podkreślają, że pacjenci korzystający z bezpłatnej opieki medycznej powinni mieć dostęp do świadczeń jednakowej jakości. Obawiają się sytuacji, w której pacjenci decydujący się na zabieg całkowicie refundowany przez NFZ będą traktowani gorzej niż pacjenci wnoszący dodatkowe opłaty.
Zwolennicy takiego rozwiązania wskazują jednak na to, że obecne przepisy w dużym stopniu ograniczają dostęp pacjentów do nowoczesnych technologii medycznych i ich prawo do wyboru sposobu leczenia. Przykładowo część osób mogłaby pozwolić sobie na dopłacenie do lepszej soczewki, gdyby pozostały koszt zabiegu został pokryty przez NFZ, ale może nie być ich stać na pokrycie kosztów operacji w prywatnej klinice.
Argumenty za i przeciw:
Pacjent w publicznej placówce systemu opieki zdrowotnej powinien mieć możliwość dopłacenia do wyższego standardu świadczeń medycznych (np. protezy z lepszego materiału).
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Należy ograniczyć zakres wiedzy teoretycznej nauczanej w szkołach na rzecz kształcenia umiejętności uczniów.
Treści nauczania w szkołach są określane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w rozporządzeniu, które definiuje tzw. podstawę programową. Podstawa programowa określa cele ogólne i wymagania szczegółowe dla każdego przedmiotu nauczanego w szkole. Podręczniki wykorzystywane w szkole muszą realizować całość podstawy programowej; z jej realizacji rozliczani są też nauczyciele i dyrektorzy szkół, a wszystkie treści obecne w podstawie programowej mogą pojawić się na egzaminach kończących szkołę (egzaminie ósmoklasisty i maturze).
Podstawa programowa bardzo szczegółowo opisuje wiedzę i umiejętności, które uczniowie powinni zdobyć. Zdaniem zwolenników ograniczenia nauczania wiedzy teoretycznej w szkołach obecna podstawa programowa wymaga poznania zbyt dużej ilości faktów i w konsekwencji powoduje, że w szkole dominuje uczenie pamięciowe, a brakuje czasu na zdobywanie praktycznych umiejętności przydatnych w dorosłym życiu, np. na rynku pracy. Przeciwnicy tego rozwiązania zwracają uwagę, że nie da się kształcić praktycznych kompetencji bez fundamentu wiedzy teoretycznej, a zdobycie wiedzy ogólnej stanowi istotny element dobrego wykształcenia.
Argumenty za i przeciw:
Należy ograniczyć zakres wiedzy teoretycznej nauczanej w szkołach na rzecz kształcenia umiejętności uczniów.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Priorytetem polityki kulturalnej państwa powinno być wzmacnianie tożsamości narodowej.
Na politykę kulturalną składa się całość działań państwa w sferze szeroko rozumianej kultury i sztuki, a jej instrumentami są m.in.: programy oraz fundusze, za pomocą których rząd wspiera wybrane przedsięwzięcia kulturalne i artystyczne.
Wzmacnianie tożsamości narodowej jest jednym z możliwych priorytetów polityki kulturalnej państwa. Innymi priorytetami mogą być np.: rozwój twórczości i wspieranie wolności artystycznej, budowa kapitału kulturowego i społecznego, zwiększenie uczestnictwa obywateli w kulturze, ochrona i rewaloryzacja dziedzictwa materialnego i niematerialnego, rozwój przemysłu kulturalnego, promowanie różnorodności kulturowej.
Zwolennicy tego postulatu uważają, że polityka kulturalna wraz z polityką historyczną powinny stanowić oś polityki tożsamościowej, a jej głównym celem powinno być wzmacnianie identyfikacji ze wspólnotą narodową, które w dłuższej perspektywie wzmacnia wspólnotę i buduje silną pozycję Polski w świecie.
Przeciwnicy tego stwierdzenia zwracają natomiast uwagę, że priorytety polityki kulturalnej państwa powinny koncentrować się w znacznie większym stopniu na innych celach, np. na zwiększaniu uczestnictwa obywateli w kulturze. Przestrzegają także przez instrumentalnym wykorzystywaniem polityki kulturalnej do wspierania inicjatyw bliskich rządzącym pod pozorem wzmacniania tożsamości narodowej.
Argumenty za i przeciw:
Priorytetem polityki kulturalnej państwa powinno być wzmacnianie tożsamości narodowej.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Środki publiczne na naukę powinny być skoncentrowane na wspieraniu najlepszych uczelni w kraju.
Środki publiczne pozostają głównym źródłem finansowania szkolnictwa wyższego i działalności naukowej uczelni publicznych. Uczelnie publiczne otrzymują z budżetu państwa subwencję, która zależna jest od m.in. od charakteru uczelni (akademickiego, badawczego, zawodowego), liczby studentów, liczby pracowników naukowych oraz kosztochłonności kierunków, na których uczelnia prowadzi kształcenie.
Nakłady na finansowanie szkolnictwa wyższego nadal pozostają niewystarczające w stosunku do potrzeb i aspiracji. Taka sytuacja uzasadnia dyskusję o priorytetach w finansowaniu nauki uczelni publicznych.
Większa koncentracja środków publicznych na wspieraniu najlepszych uczelni kraju mogłaby poprawić jakość kształcenia na tych uczelniach, które już teraz mają w Polsce najlepsze wyniki; mogłaby podnieść ich konkurencyjność i jakość prowadzonych badań; ułatwiłaby najlepszym jednostkom konkurowanie z uniwersytetami zagranicznymi.
Z drugiej strony koncentracja na najlepszych jednostkach mogłaby negatywnie odbić się na uczelniach w mniejszych ośrodkach, które mają istotne znaczenie dla rozwijania lokalnego kapitału ludzkiego, kształcą kadry dla lokalnych rynków pracy, ułatwiają też dostęp do edukacji na poziomie wyższym tym studentom, którzy nie mogliby pozwolić sobie na dojazd do większych środków.
Argumenty za i przeciw:
Środki publiczne na naukę powinny być skoncentrowane na wspieraniu najlepszych uczelni w kraju.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Media informacyjne powinny pozostawać pod kontrolą polskiego kapitału.
Media informacyjne mają istotny wpływ na sferę publiczną i politykę; mogą kontrolować władzę, ale też wspierać i promować wybrane idee, poglądy polityczne, a nawet konkretnych polityków. W przestrzeni publicznej toczy się ciągła dyskusja o niezależności i obiektywizmie (lub jego braku) poszczególnych mediów i redakcji, w szczególności tych o profilu informacyjnym.
Zwolennicy tego rozwiązania uważają, że media informacyjne będące własnością zagranicznych koncernów mogą stać się narzędziem wpływania na politykę i zagrażać polskiej racji stanu. Przeciwnicy tego rozwiązania zwracają uwagę, że jego realizacja mogłaby doprowadzić do ograniczenia niezależności mediów i zagrażać wolności słowa; twierdzą także, że pochodzenie kapitału nie ma wpływu na działalność redakcyjną mediów.
W praktyce wprowadzenie w życie postulatu przejęcia kontroli nad mediami informacyjnymi przez polski kapitał może być bardzo trudne z uwagi na obowiązujące przepisy, w tym regulacje unijne.
Argumenty za i przeciw:
Media informacyjne powinny pozostawać pod kontrolą polskiego kapitału.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Chrześcijańskie wartości powinny być podstawą polityki społecznej państwa.
Preambuła Konstytucji RP odwołuje się do chrześcijańskiego dziedzictwa narodu polskiego. Jednocześnie artykuł 25 Konstytucji zakłada, że władze publiczne w Polsce zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, a wszystkie kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.
Zwolennicy tego postulatu zwracają uwagę, że chrześcijańskie wartości są ważnym elementem polskiej tożsamości narodowej, a ponieważ podzielane są przez większość Polek i Polaków, mogą stanowić podstawę dla polityk publicznych, w tym polityki społecznej, a państwo powinno te wartości chronić.
Przeciwnicy tego postulatu zwracają uwagę, że jego przyjęcie osłabia w praktyce zasadę rozdziału kościoła od państwa oraz że państwo i jego polityki powinny pozostać neutralne światopoglądowo – nie faworyzować wartości jednej religii, nawet jeśli jest to religia większości.
Argumenty za i przeciw:
Chrześcijańskie wartości powinny być podstawą polityki społecznej państwa.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Ustawa dotycząca aborcji powinna zostać złagodzona.
Obecnie polskie prawo dopuszcza przerywanie ciąży przez lekarza wyłącznie w trzech przypadkach: gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety; gdy istnieje duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu oraz gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego. Reguluje to szczegółowo ustawa z 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży.
Od wielu lat temat aborcji wywołuje burzliwą dyskusję publiczną; różne środowiska obywatelskie i polityczne zabiegają o zmiany prawne w tym zakresie, składając własne projekty ustaw. Pojawiają się zarówno propozycje liberalizacji ustawy (np. postulat legalizacji aborcji do 12. tygodnia ciąży na żądanie kobiety), jak również jej zaostrzenia (np. postulat wprowadzenia zakazu przeprowadzenia aborcji ze względu na ciężkie i nieodwracalne upośledzenie płodu) bądź wprowadzenia całkowitego zakazu przerywania ciąży.
Argumenty za i przeciw:
Ustawa dotycząca aborcji powinna zostać złagodzona.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Osoby tej samej płci powinny mieć możliwość zawarcia związku partnerskiego.
Od kilku lat w Polsce toczy się debata dotycząca możliwości zawierania związków partnerskich przez osoby tej samej płci. Prawa i obowiązki partnerów pozostających w takim związku zależą od uregulowań prawnych; w niektórych krajach są one identyczne jak w małżeństwach cywilnych. Dotychczas w polskim parlamencie złożono kilka projektów ustaw regulujących tę kwestię, ale żaden z nich nie zyskał wymaganej większości głosów.
Przeciwnicy wprowadzenia możliwości zawarcia związku partnerskiego podkreślają, że stanowią one zagrożenie dla tradycyjnie pojmowanego małżeństwa i rodziny; podnoszą również argument, że wprowadzenie związków partnerskich będzie stanowiło podstawę do sformułowania kolejnych postulatów, w tym dotyczących adopcji.
Zwolennicy związków partnerskich zwracają uwagę, że brak uregulowań prawnych umożliwiających rejestrację związku stanowi dyskryminację osób, które nie mogą zawrzeć związku małżeńskiego i korzystać z praw, które przynależą małżo
Argumenty za i przeciw:
Osoby tej samej płci powinny mieć możliwość zawarcia związku partnerskiego.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Węgiel powinien pozostać podstawowym źródłem energii w Polsce.
W 2018 roku udział węgla kamiennego i brunatnego w produkcji energii elektrycznej w Polsce wynosił 78,2%. Jest to wynik podobny do tego z 2017 roku, kiedy wynosił 78,4% (według obecnych planów rządu udział węgla w produkcji energii w 2030 roku ma wynosić ok. 60%). Udział gazu oraz odnawialnych źródeł energii (słońca, wiatru i wody) w produkcji energii w Polsce jest nadal znikomy. W Polsce nie ma żadnej elektrowni atomowej.
Zwolennicy utrzymania węgla kamiennego i brunatnego jako głównego źródła energii w Polsce zwracają uwagę, że jest to surowiec pozyskiwany w kraju (zwiększa więc naszą niezależność od innych gospodarek) oraz że takie rozwiązanie pozwala na utrzymanie obecnych miejsc pracy w górnictwie i opartej na węglu energetyce. Ich zdaniem koszty odejścia od węgla (transformacji energetycznej) byłyby zbyt wysokie.
Przeciwnicy wykorzystywania węgla jako surowca energetycznego podkreślają, że jego spalanie wiąże się z wysokimi emisjami dwutlenku węgla, co jest szkodliwe dla środowiska, zdrowia i życia ludzi oraz przyczynia się do zmiany klimatu. Z tego powodu przeciwnicy węgla postulują jego stopniowe wycofywanie i tzw. sprawiedliwą transformację energetyczną Polski w kierunku energii odnawialnej lub energii pochodzącej z atomu. Zwracają też uwagę, że utrzymanie obecnego miksu energetycznego już teraz wymaga coraz większego importu węgla z innych krajów, w tym z Rosji.
Argumenty za i przeciw:
Węgiel powinien pozostać podstawowym źródłem energii w Polsce.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Polska powinna przyspieszyć budowę elektrowni atomowej.
Prace przygotowawcze do budowy elektrowni atomowej w Polsce trwały już w latach 80-tych XX wieku, ale zostały wstrzymane w 1990 roku. Kilka lat temu powrócono do prac koncepcyjnych, które mają doprowadzić do budowy takiej elektrowni w Polsce.
Według planów rządu uruchomienie pierwszego bloku elektrowni jądrowej ma mieć miejsce w 2033 roku, a do 2043 roku miałyby w Polsce działać dwie elektrownie atomowe z sześcioma blokami energetycznymi.
Zwolennicy energii jądrowej zwracają uwagę na stabilność wytwarzania energii przy zerowej emisji zanieczyszczeń powietrza oraz na korzyść wynikającą z dywersyfikacji struktury wytwarzania energii w Polsce (odejście od zależności od jednego surowca – węgla).
Przeciwnicy energii atomowej zwracają natomiast uwagę na kwestie bezpieczeństwa (w wypadku awarii) oraz na wysokie koszty uruchomienia takiej elektrowni (budowa pierwszej elektrowni atomowej będzie według planów rządu kosztowała od 40 do 70 mld złotych), które ich zdaniem lepiej ponieść na inwestycję w odnawialne źródła energii.
Argumenty za i przeciw:
Polska powinna przyspieszyć budowę elektrowni atomowej.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Należy kontynuować rozwijanie i wzmacnianie Wojsk Obrony Terytorialnej.
Wojska Obrony Terytorialnej (WOT) powstały w 2017 roku na mocy zmiany wprowadzonej m.in. do ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym stanowią jeden z pięciu rodzajów Sił Zbrojnych RP, obok sił powietrznych, lądowych, morskich i specjalnych. Przeznaczone są do prowadzenia działań obronnych, informacyjnych, a w czasie pokoju również do realizacji przedsięwzięć z zakresu zarządzania kryzysowego i zwalczania klęsk żywiołowych. Ich zadaniem jest też wzmacnianie wartości i postaw patriotycznych w społeczeństwie.
Obecnie WOT liczą ok. 20 000 żołnierzy, a do 2021 roku ich liczba ma wzrosnąć do ponad 50 000 osób. W ich skład wchodzą przede wszystkim ochotnicy, choć w szeregach znajdują się także żołnierze zawodowi. W 2019 roku wydatki na WOT mają wynieść 483,5 mln zł.
Zwolennicy działania WOT podkreślają, że zwiększają one potencjał obronny państwa i odgrywają znaczącą rolę w sytuacjach kryzysowych takich jak klęski żywiołowe. Według przeciwników Wojska Obrony Terytorialnej będą miały niewielkie znaczenie obronne w wypadku ewentualnego konfliktu, a środki przeznaczane na ich tworzenie należałoby przeznaczać na rozwój i doposażenie armii zawodowej.
Argumenty za i przeciw:
Należy kontynuować rozwijanie i wzmacnianie Wojsk Obrony Terytorialnej.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Polska powinna przyjmować większą liczbę imigrantów zarobkowych z innych krajów.
Imigrantem zarobkowym nazywa się osobę, która opuszcza kraj swojego pochodzenia, aby podjąć pracę w innym i w ten sposób poprawić warunki swojego życia. W ostatnich latach skala imigracja zarobkowej do Polski dynamicznie rośnie. Na początku 2018 roku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zarejestrowanych było 434 000 obcokrajowców (jako osoby pracujące), a w połowie 2019 roku było to już 628 000 osób. Najliczniejszą grupę stanowią Ukraińcy (prawie 468 000), a kolejne największe grupy to Białorusini i Gruzini.
Imigracja zarobkowa w Polsce jest wskazywana jako jeden z możliwych sposobów rozwiązania problemów na rynku pracy, na którym brakuje obecnie pracowników. Problemy rynku pracy wynikają ze starzenia się społeczeństwa oraz dużej emigracji z Polski. Podejmowanie legalnej pracy przez cudzoziemców na terenie Polski i odprowadzanie podatków do ZUS wpływa też korzystnie na finanse publiczne i rozwój gospodarczy. Przeciwnicy zauważają, że imigranci zarobkowi mogą wpływać na dewaluację pracy, zgadzając się na podjęcie pracy za niższe wynagrodzenie niż obywatele Polski. Zwracają też uwagę na możliwe napięcia społeczne pomiędzy społecznością lokalną a imigrantami zarobkowymi w tych miejscach, które skupiają większą ich liczbę.
Argumenty za i przeciw:
Polska powinna przyjmować większą liczbę imigrantów zarobkowych z innych krajów.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Unia Europejska powinna mieć mniejszy wpływ na polską politykę wewnętrzną.
Unia Europejska (UE) posiada wyłącznie takie kompetencje, jakie poprzez traktaty przyznały jej państwa członkowskie. Unia realizuje swoje kompetencje w różnych obszarach; można je podzielić na trzy grupy: po pierwsze takie, które pozostają w wyłącznych kompetencjach UE (na przykład decyzje związane z unią celną bądź polityką pieniężną krajów strefy euro). Drugą grupę stanowią kompetencje dzielone, a więc takie obszary, w przypadku których część decyzji podejmuje państwo członkowskie, a część należy do instytucji UE – jest to na przykład ochrona konsumentów czy polityka energetyczna. Ostatnia grupa to kompetencje uzupełniające. Są to obszary, w przypadku których Unia Europejska ma rolę wspierającą, a decyzje pozostają w całości w gestii państw członkowskich. Do tej grupy należy na przykład edukacja i ochrona zdrowia.
Większość spraw wewnętrznych (np. kwestie prawodawstwa, administracji, porządku publicznego, sądownictwa, oświaty, ochrony zdrowia, zagadnienia polityki społecznej) pozostaje poza sferą bezpośredniego wpływu Unii Europejskiej. Zgodnie z traktatami UE nie posiada mocy podejmowania wiążących decyzji w tych sprawach, ale dysponuje miękkimi narzędziami wpływania na te obszary w państwach członkowskich.
Argumenty za i przeciw:
Unia Europejska powinna mieć mniejszy wpływ na polską politykę wewnętrzną.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Polska powinna wspierać pogłębienie integracji europejskiej w dziedzinie polityki zagranicznej i obronnej.
Obecnie w obszarze polityki zagranicznej kraje Unii Europejskiej podejmują decyzje samodzielnie (odnośnie stosunków z państwami spoza UE). Wejście przedstawionego postulatu w życie oznaczałoby, że decyzje dotyczące polityki zagranicznej podejmowane przez instytucje unijne musiałyby być wykonywane przez państwa członkowskie.
Komisja Europejska i Parlament Europejski mają obecnie ograniczony udział w podejmowaniu decyzji dotyczących wspólnej unijnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Decyzje w tym obszarze podejmuje Rada Europejska (składającą się z szefów państw lub rządów krajów UE) oraz Rada Unii Europejskiej (składającą się z przedstawicieli wszystkich krajów UE na poziomie ministerialnym). W praktyce oznacza to, że Unia podejmuje wiele działań z opóźnieniem lub w ogóle ich nie rozpoczyna (z uwagi na brak konsensusu członków).
Argumenty za i przeciw:
Polska powinna wspierać pogłębienie integracji europejskiej w dziedzinie polityki zagranicznej i obronnej.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Wyjaśnienie:
Polska powinna zabiegać o utrzymanie międzynarodowych sankcji nałożonych na Rosję po agresji na Ukrainę.
Unia Europejska (UE) wprowadziła sankcje wobec Rosji w marcu 2014 roku. Działania te wynikają z bezprawnego zajęcia Krymu przez Rosję i destabilizacji sytuacji na Ukrainie. Od czasu wprowadzenia sankcji UE nie odbywa z Rosją regularnych szczytów dwustronnych. Zawieszono również rozmowy o wizach i nowym porozumieniu UE–Rosja. Nie mają już miejsca szczyty G8, tylko G7 (wyłączono Rosję). Państwa UE poparły również zawieszenie negocjacji o przystąpieniu Rosji do OECD i Międzynarodowej Agencji Energetycznej.
Wprowadzone zostały też sankcje indywidualne – aktywa 170 osób i 44 podmiotów zostały zamrożone, a na ich właścicieli nałożono zakaz podróży. Dodatkowo szereg sankcji obowiązuje unijnych obywateli i firmy w relacjach z Krymem i Sewastopolem. Są to m.in.: zakaz importu, ograniczenia handlowo-inwestycyjne, zakaz świadczenia usług turystycznych, zakaz eksportu niektórych towarów i technologii.
Argumenty za i przeciw:
Polska powinna zabiegać o utrzymanie międzynarodowych sankcji nałożonych na Rosję po agresji na Ukrainę.
Argumenty za:
Argumenty przeciw:
Uwaga
W przypadku dużej liczby pytań
udzielono odpowiedzi "nie mam zdania".
Zachęcamy do powrotu do listy pytań, zapoznania się z wyjaśnieniami dotyczącymi każdego ze stwierdzeń, a następnie wyrażenia swojego zdania.
Przełoży się to na końcową jakość wyniku testu.